Witamy w Gminie Grabowo
- kon_1.png     Urząd Gminy Grabowo
     Sikorskiego 1, 18-507 Grabowo
- kon_2.png     Tel.: 86 279 00 02, 86 279 00 21, 86 279 01 92
- kon_3.png     E-mail: sekretariat@grabowo.pl
01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12
Znajdujesz się w:Strona główna / Informacje / Historia

Historia

 

1. Powstanie Grabowa i ważniejsze wydarzenia historyczne.

Powstanie Grabowa i innych miejscowości na obszarze gminy Grabowo jest związane z początkami i rozwojem osadnictwa za rządów księcia mazowieckiego Janusza I.Ogromne puszcze pograniczne pomimo ciągłych wojen, przemarszów obcych wojsk przyciągały licznych osadników z odległych okolic znad Narwi i nawet spod Grodna. Osada Grabowo powstała nad rzeczką Dobrzycą dopływem Skrody, wzdłuż której wiodła najkrótsza droga z Łomży i Nowogrodu nad górną Wissę.

Początki Grabowa nie są znane. Pierwsza pisana wzmianka na temat Grabowa pochodzi z 1423 r. Grabowo było wówczas własnością Jana ze Strzegocina, także właściciela dóbr w państwie krzyżackim herbu Pomian. Nie zachował się dokument lokacyjny wsi. Prawdopodobnie było to prawo niemieckie. Przypuszczalnie nie różnił się od podobnych nadawanych innym osadom na Mazowszu i w innych dzielnicach Polski. Od polowy XV wieku Grabowo jest własnością rodziny Ławskich herbu Pobóg z dawna osiadłej na Mazowszu. W 1497 r. na wyprawę wojenną króla Jan Olbrachta z rycerstwem ziemi wiskiej wyruszył Jan syn Marcina z Grabowa.

W pierwszej ćwierci XV wieku Grabowo jest własnością prawnuka Jana ze Strzegocina Stanisława Ławskiego chorążego warszawskiego /1530 r. /, kasztelana wiskiego / 1644 r. /, wojewody wicesgerenta mazowieckiego / 1554 r. /. Dzięki jego staraniom wieś Grabowo została podniesiona do rangi miasta, otrzymuje prawo miejskie chełmińskie nadane 24 czerwca 1524 r. przez Króla Zygmunta I. Zostaje ustanowiony urząd wójta. Mieszkańcy otrzymują dodatkowe działki oraz na pewien czas są zwolnieni od podatków. Przywilej lokacyjny ustala prawa i powinności wójta, który otrzymuje dwie włóki ziemi oraz sześć kramów. W zamian za to obowiązany jest do służby wojskowej.

W 1539 r. Grabowo otrzymuje potwierdzenie nadanych mu uprzednio praw i przywilejów. Zapewne rozwój miasta przebiegał zbyt wolno, świadczyły o tym nowe nadania uzyskane dla Grabowa przez Stanisława Ławskiego. Mimo nadań i przywilejów Grabowo nie zdołało utrzymać swego miejskiego charakteru i z niewiadomych przyczyn spadło do rzędu wsi. W 1578 r. określane jest jako wieś na 6 włókach z 8 zagrodami.

W XVII wieku Grabowo należało do Grabowskich, Nowodworskich i Gutowskich. Pod koniec XVII w. właścicielem Grabowa został podkanclerzy Stanisław Antoni Szczuka. W XVIII w. Grabowo jest własnością Bernarda Wagi, skarbnika wiskiego. Wieś liczyła wtedy 22 domów i 154 mieszkańców. Obok wsi powstał folwark z dworem siedzibą właścicieli, kościół, szpital, cegielnia i młyn. W 1881 r. wieś miała już 400 mieszkańców.

Od 1875 r. aż do wybuchu drugiej wojny światowej Grabowo należało do rodziny Sokołowskich. Miejscowość w tym okresie jest nadal wsią powiązaną z folwarkiem zamieszkałą przez ludność chłopska i drobnoszlachecką. Posiada uprzywilejowaną rolę wśród okolicznych wsi jako wieś kościelna, siedziba urzędu gminnego i szkoły.

W kampanii wrześniowej 4 września 1939 r. na terenie gminy Grabowo miał miejsce jeden z kilku przeprowadzonych w czasie wojny wypadów oddziałów wojska polskiego na teren III Rzeszy. Wypad przeprowadziła Podlaska Brygada Kawalerii, która z rejonu Glinki - Milewo przekroczyła granice niemiecką i dokonała rozpoznania walką na kierunku Sokoły Górskie - Brzuzki. W historiografii walki te określane są jako “wypad na Prusy Wschodnie”. W trakcie walk na punkcie obserwacyjnym ginie dowódca drugiej baterii 14 dywizjonu artylerii konnej kpt. Adam Gątkiewicz, który spoczywa wraz z innymi poległymi żołnierzami Podlaskiej Brygady Kawalerii na cmentarzu parafialnym w Grabowie.

Począwszy od 17 września 1939 r. Grabowo znalazła się pod okupacją sowiecką, a od 1941 r. pod okupacją niemiecką.

Po II wojnie światowej gmina przechodzi różne koleje związane z podziałem administracyjnym kraju poprzez gromadzkie rady narodowe ponownie do gminy jako podstawowej jednostki administracyjnej. Z dniem 1 stycznia 1973 r. przywrócono Gminę Grabowo. Gmina ta weszła w skład utworzonego w 1975 r. województwa łomżyńskiego. Obecnie po reformie

administracyjnej kraju od 1 stycznia 1999 r. gmina należy do Powiatu Kolneńskiego w Województwie Podlaskim.

2. Przedsięwzięcia i inwestycje w okresie powojennym.

Wśród najważniejszych przedsięwzięć, osiągnięć i inwestycji przeprowadzonych w okresie powojennym na terenie gminy Grabowo należy zaliczyć:

  • funkcjonowanie Ośrodka Hodowli Zarodowej w Grabowie szczycącego się licznymi nagrodami i osiągnięciami w zakresie hodowli zwierząt, obecnie Ośrodek jest w stanie likwidacji nad czym należy ubolewać,

  • uruchomienie w Grabowie zaocznej średniej szkoły rolniczej / obecnie Zaoczne Technikum Rolnicze /,

  • poprawienie infrastruktury technicznej gminy / budowa dróg asfaltowych, kanalizacji sanitarnej, wodociągi wiejskie w m. Grabowo, Gnatowo, budowa oczyszczalni ścieków w Grabowie o przepustowości 200 m3 ścieków na dobę /,

  • poprawienie bazy lokalowej placówek oświatowych na terenie gminy poprzez budowę szkół w Grabowie, w Kurkowie, w Konopkach-Monetach, Surałach,

  • budowa budynku Urzędu Gminy i Poczty w Grabowie,

  • budowa remiz strażackich w licznych miejscowościach gminy,

  • budowa nowego ośrodka zdrowia.

3. Fundacja kościoła. Parafia.

Wraz z powstaniem kościoła utworzono parafię. Pierwsza wzmianka o kościele w Grabowie jest związana z jego fundatorem Janem ze Strzegocina. Parafia pierwotnie była p.w. Nawiedzenia N. P. Marii / według zapisów z 1477 r. i 1488 r. / względnie Wniebowzięcia N.P. Marii i Narodzenia św. Jana Chrzciciela. Erygowana przed 1425 r. przez biskupa płockiego Jakuba z Korzkwi. Później p.w. Św. Jana Chrzciciela. Kościół ten istniał już w 1440 r. W roku 1822 na terenie parafii Grabowskiej było 2200 katolików, 40 innych chrześcijan i 100 Żydów.

W latach 1842-45 z fundacji Feliksa Wagi i parafian wybudowano kościół według projektu architektonicznego Hipolita Kossutha / według innych źródeł autorem projektu był Hilary Szpilowski /. Poźnoklacysystyczna świątynia, początkowo jednonawowa, w 1937 r. została powiększona o nawy boczne, wówczas przedłużono też prezbiterium. W 1956 r. dobudowano kaplicę.

4. Rodzina Wagów. Ich dorobek.

W czasie podboju Prus przez Krzyżaków w XIII wieku i później już spod ich panowania wielu Prusów i Jaćwingów zbiegło na sąsiednie Mazowsze. Wśród rodzinnych imion pojawia imię lub przezwisko Waga. W języku litewskim waga oznacza bruzdę, koryto rzeki, a nawet zagon. W XVII wieku Walenty Waga mieszkał w Brzoskach. Z tej linii w I połowie XVIII wieku wyszło kilku wybitniejszych Wagów.

Do nich można zaliczyć uczonych zasłużonych dla nauki i Ziemi Łomżyńskiej:

Teodor Waga / 1759 - 1801 / - historyk, geograf, prawnik, profesor szkół pijarskich, znany głownie z prac w zakresie historii politycznej Polski i prawoznawstwa

Antoni Waga / 1799 - 1890 / - przyrodnik, nauczyciel w szkołach warszawskich, napisał 600 rozpraw z dziedziny przyrodoznawstwa i humanistyki.

Jakub Ignacy Waga / 1800 - 1872 / - botanik, autor podręcznika “ Flora polska “ nauczyciel, uczył między innymi w szkole w Szczuczynie i w Łomży.

Władysław Waga / 1836 - 1865 / syn Jakuba - poeta, powstaniec 1863 r.

INTERmedi@
Urząd Gminy Grabowo,
ul. Sikorskiego 1, 18-507 Grabowo
tel.: 86 27 90 021, email: uggrabowo@interia.pl
projekt i hosting: INTERmedi@  |  zarządzane przez: CMS - SPI
Poprawny HTML 4.01 Transitional Poprawny arkusz CSS Poprawne kodowanie UTF-8